Werkvonken naar wakkere gemeenschappen

50 algoritmes voor meervoudigheid

Frans Verhaaren, Jan van Ginkel

Omschrijving

De auteurs hebben hun intense betrokkenheid bij het vitaliseren van steden beschreven in hun eerdere boek Werken aan de Wakkere Stad in 2015. Naast veel enthousiaste reacties kregen zij ook vaak de vraag: ‘Hoe doe je dat nou concreet, werken aan een wakkere stad?’ Daar bestaan natuurlijk geen traditionele stappenplannen voor. Maar de auteurs wilden wel aan iedereen, die als bestuurder, ambtenaar, professional of bewoner daadwerkelijk die vitalisering wil aanpakken, een aantal zo concreet mogelijke richtsnoeren en handelingsperspectieven aanreiken.

In het boek Werkvonken naar wakkere gemeenschappen worden vijftig van die concrete invalshoeken − hier werkvonken of algoritmes genoemd − beschreven. Een deel gaat over vitalisering van jezelf, een deel beschrijft stappen voor professionals en bewoners op straat, en het laatste deel is geschreven voor leidinggevenden en bestuurders.

Het creëren van vitale gemeenschappen in buurten en wijken is niet alleen maar een leuke hobby of een werkwijze die mooi past bij de huidige beleidskaders. Het bouwen aan betrokkenheid en collectieve zelfsturing gebeurt voor de auteurs altijd tegen de achtergrond van grotere maatschappelijke opgaven. Het ontwikkelen van de leefbaarheid in de wijken van vandaag is altijd bedoeld om daarmee ervaring op te doen voor de grotere maatschappelijke uitdagingen van deze tijd: ons energiegebruik, onze klimaatbeïnvloeding, onze voedselproductie, de toenemende afvalberg, de migratiestromen van vluchtelingen op drift, de toenemende grip van de onderwereld op de bovenwereld, enzovoort. Die macroproblemen vragen om een internationale aanpak, maar dat gaat langzaam en is niet genoeg.

Er is ook een beweging van onderop nodig om in de microstructuren van leefgemeenschappen een sprankelende atmosfeer te ontwikkelen om samen oog te krijgen voor de vragen die ons allen raken. Wakkere gemeenschappen zijn leerscholen voor solidariteit. Daar kunnen we vandaag oefenen in onderlinge verbondenheid en in het omgaan met meervoudigheid, die nodig zijn om een betere wereld voor onze kinderen na te laten.

Recensies

‘Dit boek spreekt mij als mens, als leider en als bestuurder aan. Iedereen heeft de gelegenheid duurzaam van betekenis en van invloed te zijn. Word je daarvan bewust wanneer je dat nog niet was, ontsteek je eigen werkvonk en draag ook zelf bij aan wakkere gemeenschappen!’
Jasmijn Hamakers-Kester, rector Vathorst College, winnaar verkiezing ‘Beste schoolleider van Nederland’ en bestuurslid Ashoka Netherlands

‘Ik merk het ook in mijn eigen stad. Inwoners pakken zelf de regie over hun eigen ontwikkeling, over de ontwikkeling van hun straat, van hun wijk. Ondernemers pakken nieuwe kansen om met hun omgeving te werken aan duurzaamheid en circulariteit, aan maatschappelijk verantwoorde nieuwe verdienmodellen.

Het effectief inspelen op die kracht van de gemeenschap vraagt veel van bestuurders. Het vergt een goed inzicht in het stedelijk weefsels zodat je daar dan op kunt aansluiten. En het vraagt veel van bureaucratische organisaties. Soms kraken ze in hun voegen. Ik vind dat kraken gezond en bemoedigend. Het toont aan dat het Nieuwe Normaal zich búiten de vier muren van geconditioneerde maatschappelijke constructen bevindt!

Dit boek geeft mij concrete handreikingen hoe ik, samen met andere professionals, dat kraken en schuren en knarsen kan bevorderen én begeleiden vanuit mijn ambt en verantwoordelijkheid. Ik wens dit boek in handen van elke bestuurder en professional die de samenleving serieus neemt.’
Jack Mikkers, burgemeester van ‘s-Hertogenbosch

‘Dit boek stemt hoopvol voor iedereen die daadwerkelijk een bijdrage wil leveren aan een betere leefwereld. Het vraagt moed en lef om met die verbetering aan de slag te gaan. Ben je namelijk bereid op zoek te gaan naar je verlangen, kan en wil je oprecht naar anderen luisteren en ben je bereid elke keer opnieuw aan zelfreflectie te doen? Een bijdrage leveren aan een groter geheel doe je met anderen. Als bestuurder van een organisatie die zichzelf elke dag de vraag stelt of zij nog voldoende bijdraagt aan haar maatschappelijke opdracht, realiseer ik me dat we anderen echt nodig hebben. En die zijn er steeds meer, blijkt uit de bijzondere verhalen en voorbeelden uit het boek. Dit boek biedt voor mij een mooie aanvullende inspiratie op de boeken over cyane organisaties (Laloux) en ‘Terug naar de bedoeling’ (Wouter Hart). Laten we aan de slag gaan met de wakkere gemeenschap!’
Claire Vlug Bestuurder Jeugdbescherming Regio Amsterdam

‘Ik vind het een prachtig werk, mijn hart gaat er sneller van kloppen. De logaritmes zijn heel herkenbaar in de praktijk van de wijkagent. Deze politieagent moet namelijk in de stad als een soort hacker, vol passie, vanuit zijn intrinsieke motivatie, de balans zoeken tussen de systeem- en leefwereld, tussen het publiek domein en de persoonlijke interactie.
En bewoners en professionals wakker maken, zoals het in het boek mooi wordt omschreven, is echt een kunst. Daarmee kun je, zoals Jan Bommerez in zijn gelijknamige boek mooi omschrijft, ‘een rups leren vliegen’. Daarvoor moet je de omstandigheden in de wijk creëren – mensen verleiden en bewoners wakker maken-, zodat de rups inderdaad transformeert tot een wakkere wijkvlinder.
Het boek van Frans Verhaaren en Jan van Ginkel laat de chaos van deze tijd indringend doorleven en herkennen, en geeft met al zijn algoritmen, de energie die nodig is om te werken aan een duurzame samenleving. Een mooi pad om te volgen.’
Wilco Berenschot , wijkagent in Rotterdam

Over de auteurs

Frans Verhaaren studeerde klinische en organisatiepsychologie in Nijmegen. Meer dan 35 jaar was hij organisatieadviseur in met name professionele organisaties: overheid, zorg, onderwijs, publieke diensten als rechterlijke macht, politie en brandweer en in commerciële professionele organisaties als advocaten-, accountants- en advieskantoren. Hij richtte zich daar met name op vragen van samenwerking, managementontwikkeling en veranderingsprocessen. Voor meer informatie, zie www.verhaarenconsult.nl

Jan van Ginkel studeerde technische wiskunde in Delft en later veranderkunde bij Sioo. Zijn passie is om, binnen en buiten organisaties, ruimte te scheppen voor het bieden van maatschappelijke meerwaarde. Na een jarenlange loopbaan in Europees onderzoek en consultancy, werkte hij bij diverse gemeenten, waarvan negen jaar als gemeentesecretaris/ algemeen directeur. Jan was actief binnen de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Vereniging gereformeerd schoolonderwijs (VGS). Momenteel is hij concerndirecteur en loco-provinciesecretaris van de provincie Zuid-Holland. Jan is een veelgevraagd spreker over thema’s als interventiekunde, sociale en technologische innovatie, gedeeld leiderschap en over de participatie- en informatiesamenleving.

Frans Verhaaren en Jan van Gingel

Frans Verhaaren (l) en Jan van Gingel (r)

Naar boven